Vogels kwetteren, een gans snatert. De Ångermanälven ruist traag en onverstoorbaar door het beeld. Boven het glinsterende water steken twee oren, een donkere kop en een rug uit. Net als een paar meter daarachter, en daar weer achter. De zwarte vormen bewegen, de voorste vindt vaste grond en komt uit het water tevoorschijn. Een eland. Het grote dier klimt aan land en verdwijnt tussen de sparren. Links onderaan het beeld verspringt een teller. Al 44 elanden maakten de oversteek, tijdens Den stora älgvandringen. Ik kijk ernaar.

Dit voorjaar zoek ik naar ankers, dingen waarvan voor mij de waarde boven elke twijfel verheven is, temidden van een storm aan gebeurtenissen die ik niet geordend krijg. De rust en de schoonheid van de natuur, in dit geval de Zweedse, is zo’n anker.

Ik krijg m’n hoofd niet rustig deze weken. Als gecertificeerd denker wil ik wat er om me heen gebeurt het liefst vatten in een enkel verklarend beginsel. De wereld begrijpen is ermee om kunnen gaan, een onbegrepen wereld wordt, zoals dat meestal gaat met onbegrepen mensen of verschijnselen, de vijand. Liefde is in essentie kennen.

Wat valt er te verklaren? De merkwaardige situatie dat we enerzijds nog niet eerder zo’n aandacht hebben gehad voor de zachte omgang met de ander, terwijl het aan de andere kant lijkt dat er zelden zoveel boze en haatdragende mensen en meningen waren. Het evenwicht lijkt zoek, net als de voorspelbaarheid van de samenleving. En dan zijn er, om het allemaal nog verwarrender te maken, de uitleggers, de influencers, de volksmenners en de ik-heb-een-fietsbel-dus-ik-ben-experts. Het ergste zijn de fietsers die verstand zeggen te hebben van hoe de wereld in elkaar zit. De Here sta ons bij en is ons genadig. Waarmee de cirkel rond is en ik, als in een levend Monopoly, terug ben bij Start. En opnieuw begin.

In mijn analyse heeft niet alles met alles te maken. Er is geen uniform verklarend beginsel. De tijden zijn niet verwarrend, de luidruchtigheid waarmee prikkels en meningen tot ons komen zijn dat wel. Ik geloof niet dat we als mensen onaardiger tegenover elkaar zijn geworden. Ik geloof wel dat gif- en zuurspuiters zich minder dan ooit rekenschap geven van het effect dat hun boosheid heeft. Naast het recht om een mening te uiten bestaat er ook zoiets als een hiërarchie van wat belangrijk is in de omgang met de ander, zoals respect en de bescheidenheid dat het om een perceptie gaat. Elke rechter zal je vertellen dat het begrip feit een op z’n minst twijfelachtige status heeft. Laat tien getuigen aan het woord en je maakt kennis met tien verschillende feiten, in verschillende werelden. Perception is reality is daar de tegeltjes-shortcut van. Laatst zei onze buurvrouw, toen we de wereld doorwrochten ende verklaerden, het in alle eenvoud: “laten we aardig tegen elkaar blijven doen”. Zoveel waarheid in zo weinig woorden.

Het is interessant om te achterhalen waarom die boosheid er juist nu is. Een boosheid die de lijn afbakent tussen de conventionele politiek en die van opgestane leiders die – want zo moeilijk is het echt allemaal niet – alles gaan fixen. Die hun land weer groot maken en zo. Waar komt die scheidslijn vandaan? De tegenstelling tussen partijen is anno 2025 niet meer de klassieke dichotomie van socialisten en liberalen. Opkomen voor de arbeider versus opkomen voor de ondernemer. Voor mensen zorgen versus de mensen het zelf laten regelen. Die debatten speelden zich in het behoorlijk welvarende Nederland zelden af op het scherpst van de snede. Het belangrijkste thema van nu, het thema dat mensen meer dan ooit verdeelt, is ‘we moeten onze levenswijze veranderen om de wereld leefbaar te houden’ versus ‘wij willen de oude wereld terug’. In veranderen zijn we helemaal niet goed, en als dan ook nog iemand anders zegt dat dat moet breekt de pleuris uit.

Dat is niet het hele verhaal, ik zie mooie ontwikkelingen. Een autoluwe binnenstad werd in Amersfoort eerst met argwaan en ergernis bekeken. Nu het sinds een aantal jaren zover is wil niemand meer terug, ook de ondernemers niet die riepen dat niemand meer naar hun winkels zou komen. Hun klanten komen, en kwamen al, met de fiets naar de stad, maar hoeven nu minder vaak over hun schouder te kijken. Machines horen niet in een woon- en leefgebied, zo eenvoudig is het. Toen een belangrijke weg in een Amersfoortse volkswijk opnieuw werd ingericht (30 km/u, minder ruimte voor de auto, meer groen) kregen raadsleden veel shit over zich heen. In die wijk zijn ze van de vroem-vroem. Nu de eerste resultaten zichtbaar zijn vinden velen het een vooruitgang. Het is geen vervoersader meer, maar onderdeel van de wijk. Soms, en steeds vaker, moet je een verandering meemaken om te beseffen wat het effect is. Ik denk dat mensen een heel goed gevoel hebben voor wat een plek fijn maakt om te wonen. Groen, speelplekken en geen machines. We zetten onze stofzuigers ook niet voor het huis.

Afgelopen zaterdag liep ik door de stad. Buurten hadden de avond tevoren tot laat gewerkt om vlaggen en versieringen op te hangen, kraampjes neer te zetten en alles klaar te maken voor het feest. Dat was het. De binnenstad was autovrij, de stad was van de mensen. Die hadden het naar hun zin, kwamen bekenden tegen, genoten van de zon en van elkaar. In zo’n stad wil ik wonen. Nog zo’n anker dat ik heb gevonden. Net als die elanden (het zijn er inmiddels 69).

Sinds m’n vorige bericht heb ik de route Langs de rand van België gepubliceerd, evenals dag 11 en dag 12 van de tocht naar Stavanger. Ik ben heel benieuwd naar je ervaringen als je het rondje België gaat fietsen, zelf komt het er voorlopig niet van, daar heb ik nu teveel werk voor. Ik blijf verder schrijven aan verhalen, dus check af en toe of er nieuwe pagina’s zijn. Ik wens je alvast veel plezier bij de voorbereiding van je voorjaars- of zomertocht. Laten we fietsen, aardig voor elkaar zijn en onze ankers koesteren. Daar geloof ik in.

Piet.